Makas Kullanamayan Çocuklarda Motor Beceri Çalışmaları

Konuşmayan Çocuklarda İlk Değerlendirme Nasıl Yapılır?

Bir ebeveyn olarak çocuğunuzun yaşıtları gibi konuşmaya başlamadığını fark etmek, içinizi endişeyle doldurabilir. "Acaba bir sorun mu var?", "Ne zaman konuşacak?", "Ben ne yapmalıyım?" soruları zihninizi kurcalar. Bu yazımızda, konuşmayan çocuklarda ilk değerlendirme sürecini, atılması gereken adımları ve bu süreçte DuyuDil Rehabilitasyon Okulu'nun size nasıl rehberlik edebileceğini, uzman kurumların rehberliğinde ele alıyoruz.

Makas kullanma güçlüğü, ince motor beceriler, el-göz koordinasyonu veya duyusal işlemleme ile ilgili altta yatan zorlukların bir belirtisi olabilir.

1. Makas Öncesi Hazırlık Aktiviteleri

Çocuğunuz makasla tanışmaya hazır olmadan önce, el kaslarını ve koordinasyonunu geliştirecek oyunlarla başlamak çok önemlidir. Bu aktiviteler, makas kullanmak için gerekli olan "aç-kapa" hareketini ve parmak kaslarını güçlendirir .

El Kaslarını ve Koordinasyonu Güçlendiren Oyunlar

• Cımbız ve Maşa Oyunları: Küçük pomponları, sünger parçalarını veya boncukları mutfak maşası veya cımbızla bir kaptan diğerine taşımak, makas tutuşu için kritik olan başparmak- işaret-orta parmak koordinasyonunu geliştirir .

• Mandal Etkinlikleri: Mandalları bir kartonun veya kovanın kenarına takıp çıkarmak, el kavrama gücünü artıran klasik bir egzersizdir .

• Sıkma Oyunları: Su tabancası, burun aspiratörü veya pipet kullanarak su sıkmak, el kaslarını güçlendirir ve makasın açma-kapama hareketine hazırlar .

• Oyun Hamuru ile Çalışmak: Oyun hamurunu yoğurmak, yuvarlamak, sıkıştırmak ve özellikle ince sosisler yapıp makassız olarak parmaklarla koparmak, el kaslarını eğlenceli şekilde çalıştırır .

• Delgeç (Zımba) Kullanımı: Kağıda delikler açmak ve bu delikleri ipe dizmek veya deliklerden kağıt yırtmak, el-göz koordinasyonunu ve parmak gücünü geliştirir .

İki El Birlikte Çalışma Becerisi

v.

• İki Elle Yapılan Aktiviteler: Kağıt yırtıp yapıştırma, Legolarla oynama, bir kabı tutarken diğer elle karıştırma, ipe boncuk dizme gibi aktiviteler bu beceriyi güçlendirir .

2. Makas Kullanmaya Başlama Aşamaları

Çocuğunuz yukarıdaki ön becerileri kazandıktan sonra, makası adım adım tanıtabilirsiniz .

Aşama	Açıklama
1. Makası Tanıma	Çocuğun makası eline almasına, incelemesine ve havada açıp kapama hareketi yapmasına izin verin.
2. Doğru Tutuş	Başparmak küçük delikte, diğer parmaklar büyük delikte olacak şekilde tutmasını öğretin. Başparmağa "başparmak yukarı" (thumbs up) yapmasını hatırlatacak bir çıkartma yapıştırabilirsiniz .
3. Kontrollü Kesme	İlk olarak oyun hamuru sosisleri, pipet veya kalın karton şeritleri kesmesini isteyin. Bu malzemeler kağıda göre daha kolay kesilir ve başarı hissi verir .
4. Çizgi Üzerinde Kesme	Kalın ve koyu çizilmiş düz çizgiler üzerinde kesmeye başlayın. Başarılı oldukça çizgileri inceltin .
5. Şekil Kesme	Düz çizgiden sonra hafif eğrili çizgilere, ardından kare, üçgen, daire gibi basit şekillere geçin .

İpuçları ve Dikkat Edilecek Noktalar

• Makas Seçimi: Çocuğunuzun eline uygun boyutta, güvenli, yuvarlak uçlu bir makas tercih edin . Solak çocuklar için mutlaka solak makası kullanılmalıdır; sağlak makas solak el ile kullanıldığında kağıdı kesmeyip büker ve çocuğun kesme çizgisini görmesini engeller .

• Oturuş Pozisyonu: Çocuğun ayakları yere basacak ve dirsekleri masaya dayanacak şekilde oturması, makas kontrolünü artırır .

• Sabır ve Eğlence: Makas becerisi zaman alır. Çocuğun ilgisini çekecek renkli kağıtlar veya dergilerden kesme çalışmaları yaparak süreci eğlenceli hale getirin .

Bu Süreçte DuyuDil Rehabilitasyon Okulu Size Nasıl Yardımcı Olur?

Makas kullanma güçlüğü, ince motor beceriler, el-göz koordinasyonu veya duyusal işlemleme ile ilgili altta yatan zorlukların bir belirtisi olabilir. Duyudil Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi (duyudil.com.tr) bünyesindeki uzman ergoterapistler:

• Çocuğunuzun el becerilerini, kas gücünü ve koordinasyonunu detaylı olarak değerlendirir.

• Zorlandığı alanlara özel, evde uygulayabileceğiniz oyun temelli bir aktivite programı hazırlar.

• Aile danışmanlığı ile çocuğunuzun gelişimini günlük hayata entegre edecek stratejiler sunar.

Unutmayın, erken müdahale ile ince motor becerilerdeki bu zorlukların üstesinden gelmek ve çocuğunuzun akademik hayatına sağlam temellerle başlaması mümkündür.

Kaynakça

1. Somerset NHS Foundation Trust. (2026). Scissor skills. 

2. St. Jude together. (2025). Scissor Skill Activity. 

3. Bedfordshire Luton Children's Health. (2024). Scissor Skills. 

4. Children and Family Health Devon. (2024). Scissor skills, pre-scissor activities and types of scissors. 

5. China Medical University Hospital. (2025). How Do Kids Practice Scissor Skills. 

6. Sussex Community NHS Foundation Trust. (t.y.). Children’s Occupational Therapy resource for primary schools. 

7. Cwm Taf Morgannwg University Health Board. (t.y.). Developing Scissor Skills. 

8. Cumberland Family Hubs. (t.y.). Activities. 

9. Care & Learning Service Occupational Therapy. (t.y.). Scissor Skills. 

10. Provide Children and Family Services. (t.y.). Pre-Scissor Skills Advice. 

Uyarı: Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel tıbbi veya eğitsel tavsiye yerine geçmez. Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili endişeleriniz varsa mutlaka bir uzmana başvurun. Bu süreçte Duyudil Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi’nin uzman ekibinden randevu alarak güvenilir bir başlangıç yapabilirsiniz.